มาตรา 391 กำหนดโทษจำคุกไม่เกิน 1 เดือน หรือปรับไม่เกิน 10,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ตัวอย่างการกระทำที่ต้องพิจารณา ได้แก่ ตบ ผลัก ชก หรือเตะผู้อื่น ประเด็นไม่ได้อยู่ที่ชื่อท่าทางเพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่เจตนา ลักษณะการใช้กำลัง และผลที่เกิดแก่ผู้ถูกกระทำ

เส้นแบ่งกับมาตรา 295 อยู่ตรงไหน

หากการทำร้ายเป็นเหตุให้ผู้อื่นได้รับอันตรายแก่กายหรือจิตใจ อาจเป็นความผิดฐานทำร้ายร่างกายตามมาตรา 295 ซึ่งมีโทษจำคุกไม่เกิน 2 ปี หรือปรับไม่เกิน 40,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ดังนั้น คำว่า “ไม่มีแผล” ไม่ใช่ข้อยกเว้นความผิด และการมีรอยแดงหรือรอยช้ำก็ไม่ได้ชี้ขาดมาตรากฎหมายโดยอัตโนมัติ

จากรายการ “สายด่วนรัฐสภา” ได้รวบรวมแนวคำพิพากษาที่แสดงให้เห็นว่าศาลพิจารณาพฤติการณ์การกระทำร่วมกับผลการบาดเจ็บ ไม่ได้ใช้จำนวนวันที่แพทย์คาดว่าจะรักษาหายเป็นสูตรตายตัว บางกรณีแทบไม่ปรากฏบาดแผลก็ยังมีความผิดฐานใช้กำลังทำร้าย ขณะที่บางกรณีต้องพิจารณาผลกระทบทางกายหรือจิตใจถึงระดับมาตรา 295

สิ่งที่ประชาชนควรทำเมื่อเกิดเหตุ

ให้ความสำคัญกับความปลอดภัยก่อน แล้วบันทึกสิ่งที่เกิดขึ้นตามจริง เช่น เวลา สถานที่ ลำดับเหตุการณ์ คำพูดของคู่กรณี ผู้เห็นเหตุการณ์ ภาพจากกล้อง และอาการหลังเกิดเหตุ หากมีอาการเจ็บปวดหรือกังวลเรื่องสุขภาพ ควรรับการตรวจและเก็บเอกสารทางการแพทย์ไว้ เพื่อให้เจ้าหน้าที่พิจารณาข้อเท็จจริงครบถ้วน

บทเรียนสำคัญคือ “ทำร้ายเล็กน้อย” ไม่เท่ากับ “ทำได้โดยไม่ผิดกฎหมาย” แต่ก็ไม่ควรฟันธงฐานความผิดจากภาพคลิปสั้นหรือจำนวนวันรักษาเพียงอย่างเดียว การวินิจฉัยจริงต้องดูพยานหลักฐานและข้อเท็จจริงทั้งเหตุการณ์

อานันต์ จันทร์ศรี

รายการ สายด่วนรัฐสภา