โดย
นายวีระยุทธ กาญจน์ชูฉัตร ประธานคณะกรรมาธิการ (กมธ.) การพัฒนาเศรษฐกิจ สภาผู้แทนราษฎร และนายพรชัย วิทยเลิศพันธุ์ สมาชิกวุฒิสภา (สว.) ในฐานะอนุกรรมาธิการสิทธิมนุษยชน สิทธิ และเสรีภาพ ในคณะกรรมาธิการการพัฒนาการเมือง การมีส่วนร่วมของประชาชน สิทธิมนุษยชน สิทธิ เสรีภาพ และการคุ้มครองผู้บริโภค และในฐานะเลขานุการกรรมาธิการการต่างประเทศ วุฒิสภา รับการยื่นหนังสือจากนางสาวกรรณิการ์ กิจติเวชกุล รองประธานกลุ่มศึกษาข้อตกลงเขตการค้าเสรี ภาคประชาชน ในฐานะตัวแทนองค์การภาคประชาชน 146 องค์กร และคณะ เพื่อเรียกร้องให้ติดตาม ตรวจสอบการเจรจาความตกลงการค้าเสรีไทย-สหภาพยุโรป (Thai-EU FTA) และการเจรจารอบที่ 10 มีกำหนดจัดขึ้นระหว่างวันที่ 28 กันยายน - 6 ตุลาคม 2569 ณ จังหวัดภูเก็ต โดยเฉพาะประเทศไทยต้องไม่ยอมรับข้อผูกพันให้เข้าเป็นภาคีอนุสัญญา UPOV 1991 ไม่แก้ไขกฎหมายภายในให้สอดคล้องกับอนุสัญญาดังกล่าว และไม่ยอมรับข้อความในรูปแบบอื่นที่ให้ผลในทางปฏิบัติเทียบเท่ากับการปฏิบัติตาม UPOV 1991
สำหรับ UPOV 1991 เป็นอนุสัญญาระหว่างประเทศว่าด้วยการคุ้มครองพันธุ์พืชใหม่ โดยกำหนดสิทธิของนักปรับปรุงพันธุ์ในการผลิตหรือขยายพันธุ์และจำหน่ายส่วนขยายพันธุ์ของพันธุ์พืชที่ได้รับการคุ้มครอง ขณะเดียวกันอนุสัญญาเปิดให้ประเทศสมาชิกกำหนดข้อยกเว้นบางกรณี เพื่อให้เกษตรกรสามารถเก็บผลผลิตจากพันธุ์ที่ได้รับการคุ้มครองไว้ใช้เป็นเมล็ดพันธุ์ปลูกต่อในพื้นที่ของตนได้ ภายใต้เงื่อนไขที่กฎหมายของแต่ละประเทศกำหนด
นายวีระยุทธ ยืนยันว่า กมธ. มีหน้าที่โดยตรงในการรับฟังและติดตามประเด็นการค้าเสรีระหว่างประเทศ ซึ่งถือเป็นเรื่องใหญ่ที่มีผลกระทบเป็นวงกว้าง ทั้งนี้จากการรับฟังการชี้แจงและข้อห่วงกังวลของภาคประชาสังคม พบว่ามี 4 ประเด็นหลักที่ต้องให้ความสำคัญและติดตามอย่างใกล้ชิด ได้แก่ 1. ประเด็นคุ้มครองพันธุ์พืช ผลกระทบต่อเกษตรกรและทรัพยากรชีวภาพ 2. ประเด็นยารักษาโรค ข้อกังวลเกี่ยวกับสิทธิบัตรยาและการเข้าถึงยาราคาขยับสูงขึ้นที่อาจกระทบต่อระบบสาธารณสุข 3. กลไกการคุ้มครองการลงทุน การคุ้มครองนักลงทุนต่างชาติที่อาจกระทบต่ออำนาจการใช้นโยบายสาธารณะของรัฐ และ 4. การค้าดิจิทัล ข้อกังวลเกี่ยวกับธรรมาภิบาลข้อมูลและการแข่งขันในยุคดิจิทัล
นายวีระยุทธ กล่าวว่า คณะกรรมาธิการฯ จะเร่งติดตามผลกระทบและเข้าพูดคุยกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง รวมถึงทีมเจรจาการค้าเสรี เพื่อสอบถามถึงท่าทีและแนวทางปฏิบัติว่า ได้คำนึงถึงผลกระทบด้านสุขภาพและการเข้าถึงยารักษาโรคของประชาชนอย่างรอบคอบแล้วหรือไม่ เพื่อปกป้องผลประโยชน์ของประชาชนและประเทศชาติเป็นหลัก
นายพรชัย กล่าวว่า จากการรับฟังความคิดเห็นเกี่ยวกับความตกลงการค้าเสรีไทย-สหภาพยุโรป ซึ่งมีตัวแทนภาคประชาสังคม ทั้งในระบบออนไลน์และออฟไลน์ เข้าร่วมมากกว่า 100 คน จากหลายสิบองค์กร เพื่อสะท้อนข้อห่วงกังวลต่อผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นกับเกษตรกรและทรัพยากรชีวภาพของประเทศ โดยที่ประชุมได้รวบรวมประเด็นความกังวลสำคัญ 4 ข้อหลัก โดยเฉพาะประเด็นที่สหภาพยุโรปเรียกร้องให้ประเทศไทยปรับปรุงพระราชบัญญัติคุ้มครองพันธุ์พืช ให้สอดคล้องกับแนวทางของอนุสัญญา UPOV 1991 ซึ่งเป็นประเด็นที่สร้างความกังวลอย่างมากแก่ภาคประชาสังคมและเกษตรกรไทย
นายพรชัย กล่าวอีกว่า จากการหารือกับผู้แทนจากกรมวิชาการเกษตรได้ชี้แจงว่า กรมฯ อยู่ระหว่างการรวบรวมข้อห่วงกังวลทั้งหมด และจะจัดทำคำชี้แจงอย่างละเอียดตอบในแต่ละประเด็นเผยแพร่บนเว็บไซต์ของกรมวิชาการเกษตร ขณะที่ทางคณะอนุกรรมาธิการสิทธิมนุษยชนฯ จะทำหนังสือรวบรวมประเด็นข้อกังวลจากภาคประชาสังคม ส่งตรงถึงกรมวิชาการเกษตรอีกทางหนึ่ง เพื่อให้เกิดการตอบคำถามอย่างครบถ้วนและชัดเจน ซึ่งขณะนี้กรมวิชาการเกษตรอยู่ระหว่างการรับฟังความคิดเห็นต่อร่างพระราชบัญญัติ (พ.ร.บ.) คุ้มครองพันธุ์พืช ฉบับใหม่ ทาง กมธ. จึงขอเรียกร้องให้กรมฯ เร่งเปิดเผยเนื้อหาร่างกฎหมายดังกล่าวต่อสาธารณะโดยเร็ว เพื่อให้ผู้ได้รับผลกระทบและผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง ได้มีโอกาสพิจารณาและแสดงความคิดเห็นได้อย่างตรงจุดว่า ร่างกฎหมายนี้เป็นการริบรอนสิทธิของเกษตรกร หรือช่วยปกป้องสิทธิของนักพัฒนาพันธุ์พืชได้อย่างเหมาะสมจริงหรือไม่
นอกจากนี้ อนุกรรมาธิการฯ จะรวบรวมข้อคิดเห็นทั้งหมดจัดทำเป็นหนังสือส่งไปยังกรมเจรจาการค้าระหว่างประเทศ ในฐานะผู้แทนหลักของประเทศไทย เพื่อใช้เป็นข้อมูลและหลักยืนในการเจรจาความตกลง Thai-EU FTA รอบที่ 10
คริส พุทธชาติ /ข่าว
ลักขณา เทียกทอง /เรียบเรียง
