นายพรชัย วิทยเลิศพันธุ์ สมาชิกวุฒิสภา (สว.) ในฐานะผู้สงวนคำแปรญัตติในร่างพระราชบัญญัติ (พ.ร.บ.) ธรรมนูญศาลทหาร (ฉบับที่ ..) พ.ศ. .... อภิปรายเสนอให้ตัดมาตรา 13 ออกทั้งมาตรา ในการประชุมวุฒิสภา เพื่อพิจารณาร่างฯ ในวาระที่สอง โดยกล่าวว่า ตามที่ มาตรา 13 ระบุว่า บทบัญญัติมาตรา 49 แห่ง พ.ร.บ.ธรรมนูญศาลทหาร พ.ศ.2489 ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดย พร.บ.นี้ ไม่ใช้บังคับแก่บรรดาคดีที่อัยการทหารได้ยื่นฟ้องไว้ก่อนวันที่ พ.ร.บ.นี้ใช้บังคับ นั้น ตนเห็นด้วยอย่างยิ่งกับเจตนารมณ์ของร่างกฎหมายฉบับนี้ ที่ต้องการเปิดโอกาสให้ประชาชนผู้ได้รับความเสียหายในคดีที่อยู่ในอำนาจศาลทหาร สามารถเข้าถึงกระบวนการยุติธรรมได้ด้วยตนเองโดยไม่ต้องพึ่งพาอัยการทหารเพียงช่องทางเดียว ซึ่งถือเป็นความก้าวหน้าสำคัญ แต่ข้อขัดแย้งสำคัญคือ มาตรา 13 กลับกำหนดว่า สิทธิใหม่นี้จะไม่ใช้บังคับกับคดีที่อัยการทหารยื่นฟ้องไว้ก่อนวันที่กฎหมายมีผลบังคับใช้ ซึ่งเปรียบเสมือนการเปิดประตูแห่งความยุติธรรม แต่กลับล็อกประตูใส่ประชาชนที่ยืนรออยู่หน้าประตูมานานแล้ว
นายพรชัย ได้ยกตัวอย่างเปรียบเทียบกรณีครอบครัวทหารเกณฑ์ที่เสียชีวิต หากอัยการทหารยื่นฟ้องต่างกันเพียงวันเดียว โดยคดีแรกยื่นฟ้อง 1 วันก่อนกฎหมายบังคับใช้ และคดีที่สองยื่นฟ้อง 1 วันหลังกฎหมายบังคับใช้ ทั้งที่ทั้งสองคดีอาจยังไม่ได้เริ่มสืบพยาน แต่กลับทำให้แม่ในคดีแรกถูกตัดสิทธิจากการเข้าถึงกระบวนการยุติธรรมรูปแบบใหม่ เพียงเพราะวันยื่นฟ้องของอัยการต่างกันแค่วันเดียว ทั้งที่ประชาชนไม่ได้เป็นผู้เลือกวันยื่นฟ้องเอง นอกจากนี้ นายพรชัย ยังกล่าวถึงข้อกังวลเรื่องความซ้ำซ้อนหรือผลกระทบต่อสิทธิของจำเลย โดยระบุว่า กฎหมายมีกลไกรองรับอยู่แล้วตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา (ป.วิ.อาญา) และ พ.ร.บ.ธรรมนูญศาลทหาร เช่น มาตรา 30, 32, 33 และ 45 ที่เปิดให้ผู้เสียหายร้องขอเข้าเป็นโจทก์ร่วม หรือสั่งรวมพิจารณาคดีได้ โดยศาลยังมีอำนาจควบคุมกระบวนการพิจารณา และไม่ได้เป็นการเปิดคดีที่ถึงที่สุดแล้วขึ้นมาพิจารณาใหม่อย่างใด อีกทั้งการใช้วันยื่นฟ้องเป็นเส้นแบ่ง อาจสร้างแรงจูงใจให้เกิดการเร่งยื่นฟ้องคดีค้างก่อนกฎหมายใหม่บังคับใช้ เพื่อหลีกเลี่ยงการใช้สิทธิของผู้เสียหาย
นายพรชัย กล่าวทิ้งท้ายว่า ความยุติธรรมไม่ควรเป็นรางวัลสำหรับคนที่มาถึงทีหลัง และคนที่รอมาก่อนก็ไม่ควรถูกทิ้งไว้ข้างหลัง" พร้อมเรียกร้องให้ที่ประชุมวุฒิสภาเห็นชอบกับการตัดมาตรา 13 ออกทั้งมาตรา เพื่อให้การขยายสิทธิเกิดประโยชน์แก่ผู้เสียหายอย่างเป็นธรรม
คณรัตน์ ยินดีมิตร / ข่าว
ลักขณา เทียกทอง / เรียบเรียง