การประชุมสภาผู้แทนราษฎร พิจารณาร่างพระราชบัญญัติ (พ.ร.บ.) ประกันสังคม (ฉบับที่ ..) พ.ศ. .... รวม 5 ฉบับในคราวเดียวกัน ซึ่งเสนอโดยคณะรัฐมนตรี (ครม.) นายสหัสวัต คุ้มคง สส.จังหวัดชลบุรี พรรคประชาชน นายธงธรรม เวชยชัย สส.แบบบัญชีรายชื่อ พรรคเพื่อไทย นางสาวรักชนก ศรีนอก สส.กทม. พรรคประชาชน และนางสาวธนพร วิจันทร์ สส.แบบบัญชีรายชื่อ พรรคประชาชน
นายจุลพันธ์ อมรวิวัฒน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงาน ในฐานะผู้แทน ครม. เสนอหลักการและเหตุผลของร่าง ระบุว่า กฎหมายประกันสังคมฉบับปัจจุบันมีบทบัญญัติบางประการที่ไม่สอดคล้องกับสภาพเศรษฐกิจและโครงสร้างประชากรของประเทศที่เข้าสู่สังคมผู้สูงอายุอย่างเต็มตัว กระทรวงแรงงานจึงเสนอร่างกฎหมายฉบับนี้เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตและลดภาระแก่ผู้ประกันตนและนายจ้าง โดยมีสาระสำคัญ คือ การรองรับสังคมผู้สูงอายุ ด้วยการขยายอายุขั้นสูงของผู้ประกันตนตามมาตรา 33 จากเดิม 60 ปี เป็น 65 ปี เพื่อเปิดโอกาสให้แรงงานสูงวัยที่มีศักยภาพยังคงอยู่ในระบบและมีรายได้ พร้อมเปิดทางให้ผู้รับบำนาญสามารถขอรับเงินบำนาญชราภาพล่วงหน้าได้ไม่เกิน 60 เดือน หรือนำเงินชราภาพบางส่วนไปเป็นหลักประกันกับสถาบันการเงินเพื่อการดำรงชีพ รวมถึงสามารถสมัครเป็นผู้ประกันตนตามมาตรา 39/1 เพื่อรับความคุ้มครองกรณีประสบอันตรายหรือเจ็บป่วย ทุพพลภาพ และเสียชีวิต นอกจากนี้ ยังปรับเพิ่มเงินทดแทนการขาดรายได้กรณีทุพพลภาพจากร้อยละ 50 เป็นร้อยละ 70 ขยายระยะเวลาเงินสงเคราะห์การคลอดบุตรจาก 90 วัน เป็น 98 วัน และขยายความคุ้มครองกรณีสงเคราะห์บุตรต่อเนื่องไปอีก 6 เดือนนับแต่วันที่สิ้นสภาพการเป็นผู้ประกันตน
ด้านนายธงธรรม ในฐานะผู้เสนอร่างของพรรคเพื่อไทย เสนอให้ปรับนิยามของลูกจ้างและนายจ้างให้ทันรูปแบบการทำงานแพลตฟอร์ม ปรับที่มาของคณะกรรมการ (บอร์ด) ประกันสังคมให้มาจากการเลือกตั้ง ตั้งคณะกรรมการจัดการการลงทุน ปรับโครงสร้างคณะกรรมการตรวจสอบให้ทำงานอย่างเป็นอิสระและมืออาชีพ รวมถึงลดเพดานจัดสรรเงินกองทุนเหลือร้อยละ 5 ของเงินสมทบประจำปี ตลอดจนเปิดเผยข้อมูลกองทุนให้ผู้ประกันตนตรวจสอบได้ โดยเฉพาะการลงทุนและผลตอบแทน c]tเพิ่มบทลงโทษทางอาญาผู้รับผิดชอบกองทุนที่ไม่ปฏิบัติตามเงื่อนไขหรือทุจริต ปลดล็อกให้ผู้ประกันตนสามารถขอรับเงินบำเหน็จบำนาญได้ และบูรณาการการรักษาพยาบาลและสิทธิประโยชน์ร่วมกับบัตรทองและสวัสดิการข้าราชการ
ขณะที่นายสหัสวัต ในฐานะผู้เสนอร่างของพรรคประชาชน กล่าวว่า พรรคประชาชนเสนอร่างกฎหมายประกันสังคม 2 ฉบับแรก โดยร่างของตนมุ่งแก้ไขกฎหมายเดิมเพื่อยกระดับธรรมาภิบาลและความโปร่งใสในการบริหารกองทุน หลังผู้ประกันตนยังมีส่วนร่วมกำหนดทิศทางไม่เพียงพอ ขณะที่ร่างของนางสาวรักชนกมุ่งปฏิรูปโครงสร้างสำนักงานประกันสังคมทั้งระบบและนำออกจากระบบราชการ ซึ่งเข้าข่ายกฎหมายเกี่ยวด้วยการเงินที่ต้องได้รับคำรับรองจากนายกรัฐมนตรี สาระสำคัญของร่างที่เสนอ คือปรับสัดส่วนคณะกรรมการประกันสังคมตามเงินสมทบของลูกจ้าง นายจ้าง และรัฐ ให้คณะกรรมการเลือกประธานเอง และมีอำนาจสรรหาเลขาธิการสำนักงานประกันสังคม รวมถึงแต่งตั้งคณะกรรมการด้านต่าง ๆ ด้วยเสียงไม่น้อยกว่า 2 ใน 3 พร้อมลดเพดานค่าใช้จ่ายตามมาตรา 18 และการบริหารสำนักงานจากร้อยละ 10 เหลือร้อยละ 4 ของเงินสมทบรายปี หากใช้เกินต้องได้รับความเห็นชอบจากรัฐมนตรี เพื่อควบคุมการใช้จ่ายและสร้างความยั่งยืนให้กองทุนในระยะยาว
ด้านนางสาวธนพร เสนอให้แก้ไขหลักเกณฑ์การจ่ายเงินสงเคราะห์การหยุดงานเพื่อการคลอดบุตรให้สอดคล้องกับ พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน ที่ขยายสิทธิลาคลอดเป็น 120 วันต่อครรภ์ โดยชี้ให้เห็นว่าความล่าช้าของระบบราชการที่ผ่านมาทำให้แรงงานหญิงเสียสิทธิประโยชน์อย่างต่อเนื่อง พร้อมทั้งแสดงความกังวลต่อการชะลอการรับรองผลการเลือกตั้งคณะกรรมการประกันสังคมชุดใหม่ ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อการพิจารณาสิทธิประโยชน์ของแรงงานในภาพรวม
สำหรับการอภิปรายของ สส. ต่อร่าง พ.ร.บ.ดังกล่าว เป็นไปอย่างกว้างขวาง นายเซีย จำปาทอง สส.แบบบัญชีรายชื่อ พรรคประชาชน แสดงความกังวลต่อร่างของคณะรัฐมนตรีในมาตรการขอเลือก ขอกู้ และขอคืน โดยมองว่าเป็นการผลักภาระหนี้สินและดอกเบี้ยให้แก่แรงงาน ทำให้ผู้มีรายได้น้อยต้องนำหลักประกันความมั่นคงในวัยเกษียณมาแลกกับความอยู่รอดในปัจจุบัน ซึ่งขัดต่อหลักการลดความเหลื่อมล้ำของกองทุน
ศาสตราจารย์ สุชาติ ธาดาธำรงเวช สส.แบบบัญชีรายชื่อ พรรคเพื่อไทย เสนอให้แยกการบริหารเงินลงทุนออกจากสำนักงานประกันสังคม ด้วยการจัดตั้งองค์กรบริหารเงินลงทุนที่เป็นอิสระและบริหารงานโดยผู้เชี่ยวชาญมืออาชีพ ไม่อยู่ภายใต้การแทรกแซงของฝ่ายการเมืองและระบบราชการ เพื่อเพิ่มผลตอบแทนและสร้างความมั่นคงให้กองทุนในระยะยาว
ด้านนายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ สส.แบบบัญชีรายชื่อ พรรคประชาธิปัตย์ อภิปรายสนับสนุนหลักการของร่างกฎหมายทั้ง 5 ฉบับ โดยเห็นว่าถึงเวลาต้องยกเครื่องระบบประกันสังคมครั้งใหญ่ใน 3 ประเด็นสำคัญ คือ การแยกการบริหารจัดการกองทุนออกนอกระบบราชการเพื่อสร้างธรรมาภิบาล การขยายความคุ้มครองให้ครอบคลุมแรงงานอิสระและแรงงานแพลตฟอร์มอย่างทั่วถึง และการเปิดทางเลือกด้านการรักษาพยาบาลให้ผู้ประกันตนสามารถตัดสินใจได้ว่าจะสมทบเงินในระบบประกันสังคมต่อ หรือเลือกใช้สิทธิในระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า (สปสช.) แทน เพื่อลดความซ้ำซ้อนและสร้างความเป็นธรรมแก่ผู้ประกันตน
ทัดดาว ทองอิ่ม / ข่าว
ลักขณา เทียกทอง / เรียบเรียง
