นายประพนธ์ ตั้งศรีเกียรติกุล ประธานคณะกรรมาธิการ (กมธ.) การสาธารณสุข วุฒิสภา นำคณะกมธ. รับฟังบรรยายสรุปและแลกเปลี่ยนความคิดเห็นกับนายแพทย์สาธารณสุขจังหวัดสตูล ผู้อำนวยการโรงพยาบาลสตูล และผู้บริหารด้านสาธารณสุขในพื้นที่ ถึงการดำเนินงานระบบสุขภาพปฐมภูมิของจังหวัดสตูล โดยทราบว่าจังหวัดสตูลมีประชากรตามทะเบียนราษฎร์ 3.2 แสนคน มีสถานบริการสาธารณสุขรวม 74 แห่ง ประกอบด้วย โรงพยาบาลทั่วไป 1 แห่ง โรงพยาบาลชุมชน 6 แห่ง ศูนย์สุขภาพชุมชน 4 แห่ง สำนักงานสาธารณสุขอำเภอ 7 แห่ง โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล 52 แห่ง ซึ่งมี 3 แห่งถ่ายโอนไปยังองค์การบริหารส่วนจังหวัด และสถานบริการในเรือนจำ 1 แห่ง ส่วนด้านกำลังคน จังหวัดสตูลดำเนินงานตามแนวคิด 3 หมอ มีอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน 5,249 คน เจ้าหน้าที่สาธารณสุข 324 คน และแพทย์เวชศาสตร์ครอบครัว 31 คน มีหน่วยบริการปฐมภูมิ ได้แก่ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล ศูนย์สุขภาพชุมชน และหน่วยบริการปฐมภูมิ รวม 59 แห่ง เป็นกลไกหลักในการดูแลสุขภาพประชาชนในพื้นที่
คณะกมธ.ยังรับทราบถึงการขับเคลื่อนพระราชบัญญัติ (พ.ร.บ.) ระบบสุขภาพปฐมภูมิ พ.ศ. 2562 จังหวัดสตูลสามารถจัดตั้งและขึ้นทะเบียนหน่วยบริการปฐมภูมิและเครือข่ายบริการครบถ้วนร้อยละ 100 ทำให้ประชาชนทุกคนมีหมอประจำตัว โดยมีแพทย์เวชศาสตร์ครอบครัวร้อยละ 44.12 และแพทย์ที่ผ่านการอบรมเวชศาสตร์ครอบครัวร้อยละ 55.88 พร้อมทั้งมีพยาบาลวิชาชีพประจำทุกหน่วยบริการ และอาสาสมัครสาธารณสุข 5,150 คน ลงทะเบียน Provider ID ครบถ้วนร้อยละ 100 อย่างไรก็ตามการรับรองคุณภาพมาตรฐานหน่วยบริการปฐมภูมิพบว่าจังหวัดสตูลมีหน่วยบริการเป้าหมาย65 แห่ง ผ่านเกณฑ์สะสมแล้ว 46 แห่ง คิดเป็นร้อยละ 70.77 โดยยังเผชิญปัญหาเกณฑ์ประเมินจากส่วนกลางที่ไม่สอดคล้องบริบทพื้นที่ การปรับเปลี่ยนเกณฑ์บ่อยครั้ง ความไม่ชัดเจนในการตีความของผู้ประเมิน ภาระงานที่เพิ่มขึ้น รวมถึงข้อจำกัดด้านงบประมาณและเทคโนโลยีสารสนเทศ นอกจากนี้ ยังมีความเสี่ยงด้านกำลังคน โดยเฉพาะแพทย์เวชศาสตร์ครอบครัวที่อาจลดลงจากการเกษียณ การย้าย การลาออก หรือการหมดอายุใบอนุญาตประกอบวิชาชีพ ขณะเดียวกันแพทย์ยังต้องรับภาระงานทั้งในโรงพยาบาลและหน่วยบริการปฐมภูมิ ควบคู่กับงานรักษา ส่งเสริมสุขภาพ และงานเอกสาร
ทั้งนี้จากการแลกเปลี่ยนความคิดเห็นในพื้นที่มีข้อเสนอเชิงนโยบายได้แก่ การกำหนดให้แพทย์ทุกคนต้องผ่านการอบรมเวชศาสตร์ครอบครัวก่อนสำเร็จการศึกษา การปรับหลักเกณฑ์สำหรับแพทย์ที่ผ่านการอบรมระยะสั้นให้มีความยืดหยุ่นมากขึ้น การสร้างแรงจูงใจด้านค่าตอบแทนสำหรับแพทย์เวชศาสตร์ครอบครัว และการเตรียมความพร้อมรองรับการถ่ายโอนโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลไปยังองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นอย่างเป็นระบบ คณะกมธ.ยังชื่นชมการดำเนินงานด้านสาธารณสุขของจังหวัดสตูลที่สามารถจัดบริการสุขภาพให้ประชาชนได้อย่างทั่วถึง รวมถึงความสำเร็จของโครงการผลิตแพทย์คืนถิ่นที่ช่วยดึงบุคลากรกลับมาปฏิบัติงานในพื้นที่ พร้อมเสนอให้การกำหนดสัดส่วนแพทย์เวชศาสตร์ครอบครัวสอดคล้องกับบริบทของแต่ละพื้นที่ เพื่อให้การจัดบริการสุขภาพมีคุณภาพ มาตรฐาน และทั่วถึง
ณัฐเดช เอียดปุ่ม ข่าว/เรียบเรียง
คณะกมธ.การสาธารณสุข วุฒิสภา ข้อมูล/ภาพ
