คณะอนุกรรมาธิการ (กมธ.) ด้านความมั่นคงทางอาหาร ในคณะ กมธ.การเกษตรและสหกรณ์ วุฒิสภา ที่มี นางกัลยา ใหญ่ประสาน ประธานคณะอนุ กมธ. เป็นประธานการประชุม พิจารณาร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องถึงการพัฒนาระบบเกษตรความปลอดภัยของอาหารและความมั่นคงทางอาหาร ทำให้ได้รับทราบข้อมูลสถานการณ์ความมั่นคงทางอาหารของประเทศไทยในข้อจำกัดด้านมิติต่าง ๆ เริ่มจากการเข้าถึงทรัพยากรทางอาหาร (Food Access) ซึ่งประสบปัญหาข้อจำกัดจำกัดทางกฎหมาย เช่น ที่ดินทำกินในเขตพื้นที่อนุรักษ์ ส่งผลกระทบโดยตรงต่อความมั่นคง ในการประกอบอาชีพของเกษตรกรรายย่อย ประกอบกับปัญหาการผูกขาดในระบบอาหารที่มีความซับซ้อน ตั้งแต่การนำเข้าสายพันธุ์สัตว์ อาหารสัตว์ ไปจนถึงระบบการค้าปลีกสมัยใหม่ที่สร้างภาระให้กับผู้ค้าและเกษตรกรรายย่อย ตลอดจน ด้านความปลอดภัยของอาหาร จากผลการสุ่มตรวจสารเคมีในระดับท้องถิ่นยังคงพบสารเคมีตกค้างเกินมาตรฐานในสัดส่วนที่สูงสะท้อนถึงประสิทธิภาพของกลไกการเฝ้าระวังในปัจจุบันที่ยังไม่ครอบคลุม
ขณะเดียวกัน ที่ประชุมได้รับทราบข้อมูลเกี่ยวกับวัตถุประสงค์เบื้องต้นในการแก้ไขปัญหาหนี้สินเกษตรกรผ่านกระบวนการอบรมร่วมกับธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธ.ก.ส.) ก่อนจะปรับเปลี่ยนแนวทางการดำเนินงานเป็นการมุ่งเป็นการสร้างความเข้มแข็งและอธิปไตยทางอาหารในระดับชุมชนเป็นสำคัญโดยยึดถือถือปรัชญาที่มองว่าผลผลิตทางการเกษตร โดยเฉพาะข้าวมิใช่เพียงสินค้าเพื่อการค้าขาย แต่เป็นทรัพยากรพื้นฐานสำหรับการแบ่งปันและสร้างความมั่นคงในชีวิต กระบวนการสร้างความเข้มแข็งเริ่มจากการสร้างจิตสำนึกจากภายใน ให้เกษตรกร ลด ละ เลิก อบายมุย และปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการผลิตจากการพึ่งพาสารเคมีมาสู่เกษตรอินทรีย์ที่มุ่งเน้นความปลอดภัยของผู้บริโภค นอกจากนี้ ในมิติของการปฏิบัติการ เครือข่ายได้พัฒนาองค์ความรู้และนวัตกรรมที่จับต้องได้ อาทิ การวิจัยจุลินทรีย์เพื่อการปรับปรุงดิน การส่งเสริมการปลูกผำหรือไข่น้ำ ซึ่งเป็นพืชที่ให้โปรตีนสูงและเป็นทางเลือกในการดูแลสุขภาพ ตลอดจนการจัดการเรียบรู้ผ่านศูนย์ปราชญ์ชาวบ้านและสถานศึกษาในเครือข่ายเพื่อสร้างทายาทเกษตรกร สำหรับระบบการตลาด เครือข่ายได้พัฒนาร้านค้าทุ่งดินฟ้าและตลาดทางเลือกเพื่อเชื่อมโยงผู้ผลิตและผู้บริโภคโดยตรง ทั้งนี้ ที่ประชุมได้มีข้อสังเกตเกี่ยวกับข้อจำกัดในการนำระบบเกษตรอินทรีย์เข้าสู่ตลาดโมเดิร์นเทรด (Modern Trade) เนื่องจากกฎเกณฑ์ด้านความต่อเนื่องของปริมาณผลผลิตในระบบทุนนิยม ไม่สอดคล้องกับวิถีธรรมชาติของเกษตรกรรมไร้สารพิษ และปัญหาเชิงนโยบาย โครงการสนับสนุนของรัฐในปัจจุบันมักขาดความต่อเนื่องในระบบการติดตามผลและการสนับสนุนปัจจัยพื้นฐานที่จำเป็นต่อการปรับตับตัวของเกษตรกร เช่น ระบบการจัดการน้ำและโครงสร้างพื้นฐานในแปลงเกษตร
คณรัตน์ ยินดีมิตร / ข่าว / เรียบเรียง
