นายสหัสวัต คุ้มคง สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร จังหวัดชลบุรี พรรคประชาชน (ปชน.) ให้ความเห็นประเด็นการจำกัดชั่วโมงการทำงานของพยาบาล 12 ชั่วโมง ซึ่งถูกประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 11 มีนาคมที่ผ่านมา ว่ารัฐบาลเลือกแก้ปัญหาที่ปลายเหตุ แทนการกำหนดมาตรฐานขั้นต่ำของชีวิตคน โดยนโยบายจำกัดชั่วโมงการทำงานของพยาบาลไม่เกิน 12 ชั่วโมงต่อวัน และไม่เกิน 52 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ ถูกนำเสนอในฐานะความก้าวหน้าของระบบสาธารณสุขไทย เป็นความพยายามลดความเหนื่อยล้า ลดความผิดพลาด และเพิ่มความปลอดภัยของผู้ป่วยในเชิงหลักการ มองว่านี่คือสิ่งที่ถูกต้อง และควรเกิดขึ้นมานานแล้วในระบบที่งานของพยาบาลเกี่ยวข้องโดยตรงกับชีวิตมนุษย์ แต่สิ่งที่เกิดขึ้นคือแนวทางนี้ถูกบังคับใช้ทันทีโดยไม่สอดคล้องกับความเป็นจริงของระบบ ในความเป็นจริงของระบบสาธารณสุขไทยนั้น มองว่าอยู่บนการขูดรีดแรงงานจากผู้ปฏิบัติงานมาตลอดหลายสิบปี พยาบาลไทยจำนวนมากทำงานเฉลี่ยถึง 72 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ หรือ 288 ชั่วโมงต่อเดือน จากการขึ้นเวรประมาณ 36 เวรต่อเดือน จึงไม่ใช่สถานการณ์ผิดปกติ แต่คือสภาพปกติของระบบที่ดำรงอยู่ได้ด้วยการใช้แรงงานเกินขีดจำกัดของมนุษย์ ดังนั้น ปัญหาจึงไม่ใช่การทำงาน 12 ชั่วโมงเหมาะสมหรือไม่ แต่คือจะแก้ปัญหาระบบที่อยู่ได้ด้วยแรงงาน 72 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ ให้ลดลงเหลือ 52 ชั่วโมงได้อย่างไร โดยที่จำนวนคนและภาระงานยังเท่าเดิม
นายสหัสวัต กล่าวต่อไปว่า สิ่งที่ต้องยอมรับความจริงร่วมกันคือ ปัญหานี้ไม่ใช่ปัญหาเรื่องชั่วโมงการทำงาน แต่เป็นปัญหาเชิงโครงสร้างของระบบสาธารณสุขที่อยู่ได้ด้วยการให้บุคลากรทำงานหนักและค่าตอบแทนต่ำ ประเทศไทยมีพยาบาลวิชาชีพประมาณ 194,735 คน หรือมีสัดส่วนประชากรต่อพยาบาลประมาณ 334 ต่อ 1 แม้จะผลิตพยาบาลเพิ่มปีละหลายพันคน แต่สิ่งที่เกิดขึ้นคือระบบกลับสูญเสียบุคลากรออกไปมากกว่านั้นในแต่ละปี จึงเกิดวงจรอุบาทว์ คือ คนไม่พอ งานล้น ต้องทำงานเกิน เหนื่อย ลาออก และคนไม่พอ ภายใต้ระบบลักษณะนี้ การจำกัดชั่วโมงการทำงานโดยไม่เพิ่มกำลังคน ไม่กำหนดภาระงาน และไม่แก้โครงสร้างค่าตอบแทน จึงไม่ได้แก้ปัญหาที่สำคัญ แต่สร้างปัญหาอื่นเพิ่มเติม เช่น ปัญหาค่าตอบแทน ปัญหาการขาดแคลนคน และที่สำคัญที่สุด ปัญหานี้ไม่ได้เป็นเพียงแค่เรื่องแรงงาน แต่คือเรื่องความปลอดภัยของผู้ป่วย
นายสหัสวัต กล่าวทิ้งท้ายว่า นโยบายจำกัดชั่วโมงการทำงานไม่ใช่สิ่งที่ผิด แต่ไม่อาจเป็นคำตอบเดียวได้ หากรัฐบาลต้องการปฏิรูปอย่างแท้จริง จำเป็นต้องดำเนินการควบคู่กันอย่างน้อย 4 ด้าน ได้แก่ การเพิ่มอัตรากำลังพยาบาลอย่างมีเป้าหมาย กำหนดว่าแต่ละปีต้องเพิ่มขึ้นเท่าใด และผลิตให้ได้ตามเป้า การกำหนดอัตราส่วนพยาบาลต่อผู้ป่วยเป็นมาตรฐานขั้นต่ำที่บังคับใช้ได้จริง ให้พยาบาลทำงานสอดคล้องกับจำนวนผู้ป่วย การปรับค่าตอบแทนให้สอดคล้องกับภาระงาน เพื่อแก้ไขปัญหาคนออกจากระบบ รักษาคนให้อยู่ในระบบ และการสร้างกลไกคุ้มครองสิทธิของพยาบาลในการปฏิเสธงานที่ไม่ปลอดภัย
ณัฐเดช เอียดปุ่ม ข่าว/เรียบเรียง
