โดย
คณะกรรมาธิการการพัฒนาการเมือง การมีส่วนร่วมของประชาชน สิทธิมนุษยชน สิทธิ เสรีภาพ และการคุ้มครองผู้บริโภค วุฒิสภา นำโดย นายนรเศรษฐ์ ปรัชญากร ประธานกรรมาธิการฯ รับหนังสือร้องเรียนจากนายพชร คำชำนาญ กองเลขานุการขบวนการประชาชนเพื่อสังคมที่เป็นธรรม (พีมูฟ) เพื่อขอให้ติดตามและตรวจสอบกรณีการยกเลิกระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการจัดให้มีโฉนดชุมชน เนื่องจากคณะรัฐมนตรี (ครม.) มีมติเมื่อวันที่ 5 พฤษภาคม ที่ผ่านมา เห็นชอบให้ยกเลิกระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรี จำนวน 8 ฉบับ รวมถึงระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการจัดให้มีโฉนดชุมชน พ.ศ. 2553 และระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการจัดให้มีโฉนดชุมชน (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2555 ซึ่งต่อมาได้มีการประกาศ "ระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรี ว่าด้วยการยกเลิกระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีที่ไม่เหมาะสมแก่กาลสมัย พ.ศ. 2569" ลงวันที่ 6 พฤษภาคม 2569 แต่ทางกลุ่มพีมูฟเห็นว่าระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการจัดให้มีโฉนดชุมชน พ.ศ. 2553 มิได้เป็นเพียงกลไกทางราชการทั่วไปแต่เป็นผลจากกระบวนการการต่อสู้และการมีส่วนร่วมของภาคประชาชน เพื่อรับรองสิทธิชุมชนในการจัดการที่ดินและที่อยู่อาศัยร่วมกันอย่างเป็นรูปธรรม อีกทั้งยังเป็นเครื่องมือสำคัญในการแก้ไขปัญหาความเหลื่อมล้ำด้านที่ดินของประเทศ
นอกจากนี้ แนวทาง "โฉนดชุมชน" ยังได้รับการรับรองการดำเนินการตามมติคณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2565 เรื่อง แนวทางการแก้ไขปัญหาของขบวนการประชาชนเพื่อสังคมที่เป็นธรรม ซึ่งกำหนดให้มีการยกระดับแนวทางโฉนดชุมชนตามมาตรา 10 (4) แห่งพระราชบัญญัติคณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ พ.ศ. 2562 ให้เป็นรูปแบบการจัดการที่ดินที่รับรองสิทธิชุมชนอย่างเป็นรูปธรรม ดังนั้นการยกเลิกระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการจัดให้มีโฉนดชุมชน ทั้งที่มีมติคณะรัฐมนตรีรับรองและผลักดันแนวทางดังกล่าวมาก่อน จึงสร้างความกังวลต่อทิศทางนโยบายของรัฐ และกระทบต่อชุมชนจำนวนมากที่กำลังดำเนินการในแนวทางโฉนดชุมชนในการจัดการที่ดินและที่อยู่อาศัยร่วมกัน
ดังนั้น จึงขอให้คณะกรรมาธิการฯ ตั้งกระทู้ถามสดถามรัฐบาลเพื่อให้ชี้แจงความชัดเจนในการเลิกโฉนดชุมชนต่อสาธารณะ โดยถามนายทรงศักดิ์ ทองศรี รองนายกรัฐมนตรีที่กำกับดูแลสำนักปลัดสำนักนายกรัฐมนตรีและคณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ ประเด็นรัฐบาลจะทำอย่างไรกับชุมชนที่ต้องเผชิญความไม่มั่นคงในที่ดินและจะมีมาตรการอย่างไรในการคุ้มครองพื้นที่ที่ยังยืนยันแนวทางโฉนดชุมชนไม่ให้ได้รับผลกระทบจากนโยบายจัดการที่ดินที่ละเมิดสิทธิมนุษยชน และเรียกร้องให้รัฐบาลต้องเร่งเดินหน้าโฉนดชุมชน และการยกระดับโฉนดชุมชนให้เป็นแนวทางหนึ่งในการจัดการที่ดินภายใต้พระราชบัญญัติคณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ พ.ศ. 2569 มาตรา 10 (4) ให้ทันภายในการประชุมคณะรัฐมนตรี ในวันที่ 19 พฤษภาคม นี้ และขอให้บรรจุวาระตรวจสอบกรณีการยกเลิกระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการจัดให้มีโฉนดชุมชน เข้าที่ประชุมคณะกรรมาธิการฯ โดยเร่งด่วน พร้อมทั้งเรียกหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ นายทรงศักดิ์ ทองศรี ในฐานะรองนายกรัฐมนตรีที่กำกับดูแลสำนักปลัดสำนักนายกรัฐนตรีและคณะกรรมการบโยบายที่ดินแห่งชาติ นายปกรณ์ นิลประพันธ์ รองนายกรัฐมนตรี และผู้อำนวยการสำนักงานคณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ ร่วมชี้แจง
ด้านประธานกรรมาธิการฯ กล่าวว่า จะรับเรื่องไว้และนำเข้าที่ประชุมคณะกรรมาธิการฯ เพื่อพิจารณาโดยเร็วที่สุด รวมทั้งจะติดตามการตั้งคณะกรรมการและคณะอนุกรรมการ เพื่อพิจารณาศึกษาในเรื่องนี้อย่างใกล้ชิดต่อไป
ทัดดาว ทองอิ่ม ข่าว / เรียบเรียง
