การประชุมวุฒิสภา ครั้งที่ 28 (สมัยสามัญประจำปีครั้งที่หนึ่ง) วันที่ 7 กรกฎาคม 2569 พิจารณาร่างพระราชบัญญัติ (พ.ร.บ.) บริหารจัดการเพื่ออากาศสะอาด พ.ศ. .... หรือร่างกฎหมายอากาศสะอาด ซึ่งคณะกรรมาธิการวิสามัญพิจารณาเสร็จแล้ว ในวาระที่สอง โดยเริ่มพิจารณาตั้งแต่ชื่อร่าง คำปรารภ และเรียงลำดับรายมาตรา ระหว่างการพิจารณา สมาชิกวุฒิสภา (สว.) ต่างอภิปรายและตั้งข้อสังเกตต่อการแก้ไขของคณะกรรมาธิการ (กมธ.) วิสามัญในหลายประเด็นสำคัญ โดยเฉพาะเรื่องกองทุนเพื่ออากาศสะอาด การเปิดเผยข้อมูลการปลดปล่อยและเคลื่อนย้ายมลพิษ (PRTR) การคุ้มครองสิทธิของประชาชน และโครงสร้างคณะกรรมการตามร่างกฎหมาย
ในประเด็นกองทุนเพื่ออากาศสะอาด นางรัชนีกร ทองทิพย์ สมาชิกวุฒิสภา เสนอให้ตัดกองทุนดังกล่าวออก โดยเห็นว่าควรให้งบประมาณอยู่ภายใต้การบริหารของหน่วยงานของรัฐโดยตรง เพื่อให้การใช้จ่ายเป็นไปตามหลักวินัยการเงินการคลังและตรวจสอบได้อย่างมีประสิทธิภาพ ขณะที่กรรมาธิการวิสามัญและกรรมาธิการสัดส่วนภาคประชาชน ชี้แจงว่า กองทุนเป็นกลไกสำคัญในการสนับสนุนการบริหารจัดการอากาศสะอาดอย่างต่อเนื่อง และการจัดตั้งกองทุนสามารถดำเนินการได้ตามกรอบกฎหมาย ก่อนที่ที่ประชุมจะมีมติเห็นชอบให้คงบทบัญญัติเรื่องกองทุนไว้ตามข้อเสนอของคณะกรรมาธิการวิสามัญ ส่วนประเด็นการตัดบทนิยามเรื่องทำเนียบการปลดปล่อยและเคลื่อนย้ายมลพิษ (PRTR) ซึ่งเป็นระบบฐานข้อมูลสาธารณะที่เปิดเผยชนิดและปริมาณสารมลพิษ ที่ถูกปล่อยจากแหล่งกำเนิด มีสมาชิกวุฒิสภาหลายคนแสดงความเห็นว่าฐานข้อมูลดังกล่าวเป็นกลไกสำคัญในการคุ้มครองสิทธิของประชาชนและสร้างการมีส่วนร่วมในการตรวจสอบมลพิษ ขณะที่กรรมาธิการวิสามัญชี้แจงว่า แม้จะตัดบทนิยามออก แต่หลักการเกี่ยวกับการรวบรวมและเปิดเผยข้อมูลมลพิษยังคงปรากฏอยู่ในบทบัญญัติอื่นของร่างกฎหมาย เพื่อให้สอดคล้องกับกฎหมายและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ก่อนที่ที่ประชุมจะลงมติเห็นชอบตามข้อเสนอของคณะกรรมาธิการวิสามัญ
นอกจากนี้ นางสาวรัศมี กองทองทิพย์ สมาชิกวุฒิสภา เสนอให้ลดระยะเวลาการออกกฎหมายลำดับรองจาก 60 วัน เหลือ 30 วัน เพื่อเร่งการบังคับใช้กฎหมาย ขณะที่ นางอังคณา นีละไพจิตร นายเทวฤทธิ์ มณีฉาย และนายพรชัย วิทยเลิศพันธุ์ สมาชิกวุฒิสภา ได้อภิปรายเสนอให้คงหลักการบางประการตามร่างที่ผ่านความเห็นชอบจากสภาผู้แทนราษฎร โดยเฉพาะประเด็นการคุ้มครองสิทธิของประชาชน การเข้าถึงข้อมูลมลพิษ และกลไกการดำเนินคดีแบบกลุ่ม (Class Action) เนื่องจากเห็นว่าการแก้ไขของคณะกรรมาธิการในบางประเด็นอาจทำให้การคุ้มครองสิทธิของประชาชนลดลง
ทั้งนี้ ที่ประชุมมีมติเห็นชอบการแก้ไขของคณะกรรมาธิการวิสามัญในหลายมาตรา รวมทั้งเห็นชอบให้คงข้อความเดิมในบางมาตราที่ไม่มีการแก้ไข และมีมติเห็นชอบข้อเสนอของกรรมาธิการผู้สงวนความเห็นในบางประเด็น โดยสามารถพิจารณาได้ถึงมาตรา 31 ซึ่งไม่มีการแก้ไข จากทั้งหมด 273 มาตรา ก่อนที่ประชุมจะเห็นชอบให้เลื่อนการพิจารณาในวาระที่สองไปดำเนินการต่อในการประชุมวุฒิสภาวันที่ 8 กรกฎาคม 2569 และปิดการประชุมในเวลา 16.00 น.
สำหรับร่างพระราชบัญญัติบริหารจัดการเพื่ออากาศสะอาด พ.ศ. .... ผ่านความเห็นชอบจากสภาผู้แทนราษฎรเมื่อวันที่ 21 กันยายน 2568 ก่อนที่วุฒิสภาจะรับหลักการและตั้งคณะกรรมาธิการวิสามัญพิจารณา ต่อมาการพิจารณาต้องชะงักลงจากการยุบสภา ก่อนที่คณะรัฐมนตรีชุดใหม่จะยืนยันร่างกฎหมายและรัฐสภาจะมีมติเห็นชอบให้เดินหน้าพิจารณาต่อ โดยวุฒิสภาได้ขยายกรอบเวลาการพิจารณาออกไปจนถึงวันที่ 9 กรกฎาคม 2569 ทั้งนี้ หากวุฒิสภาให้ความเห็นชอบร่างกฎหมาย จะนำขึ้นทูลเกล้าฯ เพื่อประกาศใช้เป็นกฎหมายต่อไป แต่หากมีการแก้ไขหรือไม่เห็นชอบในสาระสำคัญ ร่างกฎหมายจะต้องส่งกลับไปยังสภาผู้แทนราษฎรเพื่อดำเนินการตามขั้นตอนของรัฐธรรมนูญต่อไป
ณัฐเดช เอียดปุ่ม ข่าว/เรียบเรียง
